Bibliotheken, ik krijg er nooit genoeg van

Passie voor lezen krijg je mee van thuis. Ik ben een jaar of vijf en loop met mijn vader op zaterdagmiddag naar de leesbibliotheek. Een flink eind wandelen, bult op, bult af. De leesbibliotheek is in een kantoorboekhandel. Aan één zijde van de winkel staan achter een toonbank kasten met boeken. Ze hebben allemaal dezelfde gewolkte kaften. Mijn vader krijgt een paar boeken van de winkeldame aangereikt, kijkt ze in en maakt een keuze. Een stempeltje op een kaartje en dan gaan we weer naar huis. De eerste ‘boekherinneringen’.

Op mijn zevende verjaardag krijg ik een bibliotheekabonnement cadeau, mijn leesloopbaan kan beginnen. Niet alleen de boeken vind ik leuk, ook de ruimtes waarin ze zich bevinden. De bibliotheken waar ik ooit lid was, krijg ik moeiteloos op mijn netvlies. De eerste, de “Rooms Katholieke Openbare Leeszaal en Bibliotheek”, is het meest bijzonder omdat hij zich bevindt in een statig 19 e eeuws pand aan een van de singels in Arnhem. Je komt binnen in een brede trappenhal. In de benedenzaal leen je boeken, daar is af en toe zacht gepraat hoorbaar. Boven is de leeszaal, het is er stil. Buiten vóór de bibliotheek het geklater van de fontein, achter de bibliotheek het spoortalud met regelmatig langzaam de stad in of uit rijdende treinen. Geen klimaatbeheersing nog, dus de muffige geur van oud papier is steeds op de achtergrond aanwezig. Een geur die nu alleen nog maar in tweedehands boekwinkeltjes op te snuiven is. Later, in andere plaatsen en andere tijden, leen ik boeken in onpersoonlijke zeventiger jaren gebouwen. Of in een bibliobus. De geur van oude boeken is afwezig.

Een bijzondere bibliotheekruimte leer ik kennen tijdens de zoektocht naar goed middelbaar onderwijs voor de oudste. De voormalige kapel van het Pauluslyceum in Tilburg is als bibliotheek in gebruik genomen. Dubbele deuren staan open en leiden naar een ronde ruimte met donkere bakstenen muren en boekenkasten langs de wand. Door een ronde glazen koepel in het dak is de sterrenhemel te zien. Véél boeken zijn er niet, wel een prachtige oude atlas die pontificaal ligt uitgestald. En de geur is er! Samen gebogen over de atlas, zeg ik tegen mijn zoon: “Als het deze school wordt, ga ik hier een paar uur per week werken”. “Daar zijn we hier altijd blij mee!” zegt de bibliotheekmedewerker, die mijn opmerking kennelijk heeft opgevangen.

Als na enige jaren ook de jongste op de middelbare school is beland, meld ik mij als vrijwilliger bij de schoolbibliotheek. Het genoegen om er te werken is groot. De boeken door je handen laten gaan om uit te lenen aan de leerlingen, of gewoon om terug te zetten in de kasten. Stukjes lezen her en der. Uitlenen gebeurt nog door stempelen van de inleverdatum in het boek en de leerling die naam en klas schrijft op een kaartje, dat daarna in een bak op datum opgeborgen wordt. Het is doorgaans rustig in de bieb. Soms komt een brugklas om het zoeken van boeken te leren. Ze worden tot stilte gemaand, maar houden het niet lang vol en na enige tijd is er volop geroezemoes en gegiechel. Als ze de boeken geleend hebben en weer verdwenen zijn, is de rust weergekeerd maar herordening van de boeken in de kasten hoog nodig.

In de periode dat ik er werk maak ik de omvorming mee van bibliotheek naar mediatheek. Oude boeken verdwijnen, de nieuwere voorzien van barcode en computers krijgen een belangrijke plaats. Leerlingen komen minder boeken lenen en meer opzoeken op internet. De ruimte is verkleurd van donker naar licht en de typische bibliotheeksfeer verdwenen. (februari 2011)

bron: Potjer, drs. M.R. (2003). Twee eeuwen lezen in Arnhem: van revolutie naar explosie. In: Arnhem de Genoeglijkste , jrg. 23, nr. 3, p.107-139.

De opdracht was: schrijf een sfeertekening van 500 woorden.

Dit bericht werd geplaatst in Verhalen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s